Türkiye’nin AKP Dönemi Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da İzlediği Alt-emperyalist Dış Politika

Abstract

Türkiye’nin Ortadoğu ve Kuzey Afrika ile derinleştirdiği siyasi ve ekonomik ilişkiler, ana akımdüzlemde AKP’nin izlediği “proaktif” dış politika ile açıklanmaktadır. Söz konusu “proaktif”dış politikayı devleti sermaye-sermaye ve emek-sermaye çelişkilerinden soyutlayan veulusal ile uluslararası alanlar arasındaki görüntüdeki ayrımı özsel kabul eden anaakımyaklaşımların aksine bu makale, kuramsal çerçevesini Marksizm’den yararlanarak çizerekdevleti ve dış politikasını dünya kapitalist sistemindeki sınıfsal çelişkilere ve bu çelişkilerintarihselliğine içkin kavramsallaştırmaktadır. Bu bağlamda özellikle eşitsiz ve bileşik gelişmeyaklaşımından yararlanan makale, AKP dönemi Türkiye dış politikasını içsel ve yabancısermaye fraksiyonları arasındaki ekonomik rekabet ile emperyalist ve periferal devletlerarasındaki jeopolitik çekişmelerin kesişimine oturtmaktadır. Böylece, AKP’nin Ortadoğu veKuzey Afrika’da izlediği “proaktif” dış politikasını Türkiye, Batı ve Körfez ülkeleri arasındakiekonomik ve jeopolitik rekabet ile şekillenen ve söz konusu rekabeti yeniden üreten altemperyalizmin belirli bir toplumsal-tarihsel biçimi olduğunu savunmaktadır.