Öğrencilerin Madde Kullanımı ve Bağımlılığında Etkili Olan Faktörlere Bakışının Demografik Özelliklere Göre İncelenmesi: Çukurova Üniversitesi Örneği

Abstract

Bu çalışma, Çukurova Üniversitesindeki muhtelif fakültelerde öğrenim gören öğrenciler arasında madde kullanımı vebağımlılığında etkili olabilecek faktörlere bakışlarının demografik özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemeyiamaçlamaktadır. Çukurova Üniversitesi’nde 2015–2016 Eğitim-Öğretim yılında öğrenim gören 24625 öğrenciden, kolaydaörnekleme ile seçilen 513 öğrenciye uygulanan anketten eksik ve hatalı birimlerin çıkarılması sonucu kalan 502 birimoluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin %47,2’si kadın, % 52,8’i erkektir. Yaş ortalaması (ss=2,31, alt-üst=18-32,ortanca=22) 22,31’dir. Öğrencilerin % 65,5’i sigara, % 59’u alkol kullanmaktadır. Öğrencilerin %51,2’sinin hem sigara hem dealkol kullanmakta, % 26,7’sinin ne sigara ne de alkol kullanmamaktadır. Araştırmada cinsiyet, yaş, aylık ortalama hane geliri,medeni durum, çalışma durumu değişkenlerinin yanı sıra öğrenim görülen sınıf, öğretim programı, öğrenim görülen fakülte, annebabaeğitim düzeyi, mevcut durumda ikamet edilen yer, ailenin yapısal durumu (birlikte/ayrı yaşama, vefat), çocukluk dönemiikamet edilen yer değişkenleri de ele alınmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular neticesinde madde kullanımı ve bağımlılığındaetkili olabilecek faktörlere yönelik aralarında anlamlı farklılık olan değişkenler araştırmaya dâhil edilmiştir. Sonuç olarak, cinsiyet,anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi dışındaki değişkenler arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Erkek öğrencilerinkadınlara göre; ailevi nedenler, hastalıklar, ailenin sosyo-ekonomik düzeyi, fiziki şartlar ve maddeye ulaşılabilirlik faktörlerindemadde kullanımı ve bağımlığında daha etkin olduğu görüşüne sahip oldukları görülmüştür. Anne ve baba eğitimi üniversite olanöğrencilerin araştırmada yer alan önermelere katılım oranlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmada elde edilen bulgularneticesinde, madde kullanımı ve bağımlılık yaratmada etkili olan faktörler şu şekilde sıralanmaktadır. Bunlar arkadaş grubu, bireyinaile içinde kendisine örnek aldığı rol model, baskıcı aileler, ilgisiz aileler (ailevi normlar, aile desteği ve aile içi ilişkiler), psikolojiksorunlar, ailenin ekonomik gücü, fiziksel şartlar ve maddeye her an ulaşabilme rahatlığıdır. Sonuç olarak, öğrencileri maddekullanımına ve bağımlılık yaratmaya iten faktörler karmaşık bir yapıya sahip olsa da bu faktörleri genel olarak ifade edecek olursakarkadaş grubu, aile, kişinin kendisi ve çevreye bağlı etkenler olarak ifade etmek mümkündür.