Yusuf Akçura'da Türkçülük anlayışı

Abstract

Avrupa'yı kasıp kavuran Fransız İhtilali ile vücut bulan Milliyetçilik akımı, yeni devletlerin kurulmasına, büyük devletlerin toprak kaybetmesine neden olmuştur. İşte böyle bir durumda dışarıda toprak kaybeden Osmanlı, içerde de devletin bekası yönünde Batı'dan öğrendikleri fikir akımlarını kendilerince yorumlayarak uyarlamaya çalışan aydınların tenkit ve telkinlerine maruz kalmıştır. Osmanlı Devleti'nin özellikle son zamanlarında içinden çıkılmaz bir hal alan buhranlı dönemi şüphesiz Türk milletinin varoluş mücadelesi verdiği dönemdir. Osmanlı Devleti'nin yıkılışından sonra Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin atılan temellerine düşünsel yapıda bilhassa katkılar sunan Türkçü aydınlar olmuştur. Bu çalışmada dönemin Türkçü aydınlarının başında gelen "Pantürkizm'in Babası" olarak bilinen Yusuf Akçura'nın bazı fikir akımlarına bakışı ele alınmaya çalışılmıştır. Türkçülüğün öncülerinden biri olan Yusuf Akçura, Fransa'da öğrenim görmüş, Tunus'ta bulunmuş, Rusya ile Osmanlı gibi iki değişik kültürel ortamda ve yerde Türkçülükle ilgili düşünce çalışmaları yapmıştır. Türklerin içinde bulunduğu krizden kurtulmasının reçetesinin Türkçülük olduğunu belirtmiştir. Akçura, dağılma sürecindeki Osmanlı döneminde ortaya atılan fikirlere farklı bir bakış açısı sunarak devletin bekası yönünde kaleme aldığı Üç Tarz-ı Siyaset eseriyle devletin nasıl dağılmamasını değerlendirmelerde bulunarak, Osmanlıcılık ve İslamcılık fikirlerine ek alternatif bir akım sunarak Türkçülük fikrini savunmuş ve Türkçülüğe anlam kazandırmıştır. Çalışmamızda, Yusuf Akçura hakkında yazılmış olan eserler (kitaplar, makaleler ve yazılar, konferanslara ait bilimsel yayınlar) araştırılıp incelenerek yaşamı, yapıtları, kişiliğiyle düşünce sistemine değinilip, dönemin ön plana çıkan düşünce akımları özet olarak tanıtılıp Akçura'nın düşünsel akımlar ile münasebeti saptanmaya gayret edilmiştir. Özellikle Yusuf Akçura'nın doğrudan kendi eserlerine müracaat edilerek Türkçülüğe ilişkin fikirleri ortaya konulmaya çalışmıştır. Anahtar Sözcükler: Yusuf Akçura, Milliyetçilik, Türkçülük, Üç Tarz-ı Siyaset, Osmanlı Devleti.Nationalism, which came into being with the French Revolution having swept across Europe, caused new states to emerge and big states to lose land. The Ottoman Empire, which had lost territory abroad in such an atmosphere, was subjected to indoctrination and criticism made by local intellectuals who adapted the currents of thought they had learned from the West for the survival of the state. The depressive period of the Ottoman Empire, which became inextricable especially in its last years, is undoubtedly the period in which the Turkish nation struggled for existence. After the collapse of the Ottoman Empire, it was the Turkist intellectuals who made intellectual contributions to the foundations of Turkish Republic. The ideas of Yusuf Akçura, who was one of the leading Turkist intellectuals of that period and known as the "Father of Pan-Turkism", about some movements of thought are discussed in the present study. As one of the pioneers of Turkism, Yusuf Akçura studied in France, lived in Tunisia and studied Turkism in such different cultural environments as Russia and the Ottoman Empire. Akçura stated that Turks could get rid of the crisis they are in only with Turkism. In our study, books, articles, papers and other scientific publications written about Akçura were reviewed, and his life, works, personality and thought system were mentioned. In addition, the prominent currents of thought of the period were briefly introduced, and the relationship of Akçura with them was tried to be determined. In particular, Yusuf Akçura's ideas on Turkism were tried to be revealed by directly referring to his own works.