OSMANLI MÜLKİYE TEŞKİLATINDA ÜST DÜZEY BİR MEMURUN SOSYO-EKONOMİK DURUMU: MISRÎZÂDE AHMED TAHİR EFENDİ ÖRNEĞİ (1840-1889)

Abstract

Osmanlı seyfiye teşkilatının XIX. yüzyılda mülkiye ve askeriye şeklinde ikiye bölünmesi, mülkiye ile kalemiye arasındaki irtibatı da gündeme getirmiştir. Bu dönemde özellikle merkezi yönetimi güçlendirmek için atılan adımlar, Osmanlı bürokrasisinin temelini oluşturan kalemiyenin, mülkiyeye dönüşüm sürecini başlatmıştır. İşte bu araştırmayla kalemiyeden mülkiyeye geçiş sürecinde söz konusu teşkilatının üst düzey görevlilerinden biri olan Ahmed Tahir Efendi'nin tanıtılması amaçlanmıştır. Mısır'dan gelip Tarsus'a yerleştikleri için \"Mısrîzâde\" diye bilinen bir aileye mensup olan Ahmed Tahir Efendi 1840 yılında Tarsus'ta doğmuştur. Babası Tarsus meclis azası olduğu için erken denilebilecek bir yaşta memuriyete başlamıştır. Mülkiye teşkilatının çeşitli birimlerinde genellikle üst düzey görevlerde bulunduktan sonra 1889'da yine Tarsus'ta vefat etmiştir. 49 yaşında nispeten genç denilebilecek bir dönemde ölmüş olmasına rağmen, Tarsus'un dışında İstanbul, Ankara, Erzurum, Prizren, Girit,Selanik ve Yanya gibi birçok şehirde görev yapmıştır. Arşiv belgelerinin temel kaynak alındığı bu çalışmayla onun ailesi, eğitim ve meslek hayatı, ekonomik durumu ile kütüphanesinde bulunan kitapları ortaya çıkarılmıştır. Şu ana kadar onunla ilgili herhangi bir araştırmaya rastlanmamaktadır. Bu da yapılan çalışmanın özgün değerini ortaya koymaktadır. Her ne kadar mikro ölçekli bir inceleme olsa da, Ahmed Tahir Efendi'ye dair ulaşılan bulguların, onunla muadil görevlerde bulunan diğer memurlarının sosyo-ekonomik durumları ile entelektüel seviyeleri hakkında da bir fikir verecek olması, yapılan araştırmanın önemini arttırmaktadır