Duygusal Emeğin Tükenmişlik Üzerindeki Etkisinde İş Stresinin Aracı Rolü: Bir YapısalEşitlik Modeli Çalışması

Abstract

Toplu taşıma şoförleri günlük yaşamımızda çok değerli bir yeri vardır. Ülkemizde önemli sayıda insan biryerden başka bir yere gitmek amacıyla toplu taşıma araçlarını tercih etmektedir. Bu araçları kullanma göreviniüstlenenmeleri sebebiyle toplu taşıma şoförleri büyük öneme sahiptir. Bu görevdeki şoförlerin görevleri ve işdoğası sebebiyle duygusal emekleri, iş stresi ve tükenmiş düzeyleri oldukça yüksektir. Bu nedenle buaraştırmanın amacı duygusal emeğin tükenmişlik üzerindeki etkisinde iş stresinin aracılık rolününaraştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda Kapadokya Bölgesi’nde toplu taşıma hizmeti sunan toplam 284şoförden anket aracılığıyla veri toplanmıştır. Çalışmada öncelikle değişkenler arasındaki ilişkiyi ele alanaraştırmalar incelenmiş ve bu doğrultuda hipotezler oluşturulmuştur. Elde edilen veriler ışığında, SPSS veAMOS programları kullanılarak araştırma hipotezleri sınanmıştır. Ölçek geçerliliği için doğrulayıcı faktöranalizi (DFA) yapılarak, değişkenler arası ilişkiler tespit edilmiş ve yapısal eşitlik modeli (YEM) ile modelinuyum iyiliği testleri ile korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Aracılık rolünü test edebilmek için isedolaylı etkilerin anlamlılığına bakılmış ve bunun için Process Makro tekniğinden yararlanılmıştır. Yapısaleşitlik modelinin analizi sonucunda duygusal emeğin tükenmişliği anlamlı olarak etkilediği (p<0,05) ve işstresinin tükenmişliği anlamlı olarak etkilediği (p<0,05) tespit edilmiştir. Duygusal emeğin ise iş stresinianlamlı olarak etkilemediği bulgusuna ulaşılmıştır. Process Makro sonuçlarına göre duygusal emeğintükenmişlik üzerindeki etkisinde iş stresinin aracılık rolü tespit edilememiştir. Bu bulgu duygusal emeğintükenmişlik üzerindeki etkisinin iş stresi üzerinde etkili olmadığı anlamına gelmektedir. Çalışmanın alan yazınına teorik ve pratik olarak katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu kapsamda çalışmanın gelecekteyapılacak olan çalışmalara ve uygulayıcılara ışık tutması yönünde çeşitli önerilerde bulunulmuştur.