Akdeniz Bölgesinde Yetiştirilen Sebzelerin Nitrat Düzeylerinin Tespiti ve Validasyonu

Abstract

Bu çalışmada, validasyon, sadece marul örneklerinde nitrat etken maddesinin kalıntı analizi için 24 ve 200 mg/kgseviyelerinde zenginleştirme ile yapılmıştır. Analizler ise marul, ıspanak, baş salata ve roka örneklerinde yüksekperformanslı sıvı kromatografi (HPLC) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Matris etkisini elimine etmek için,matrisli kalibrasyon yani marul örneklerine ait kalibrasyon kullanılmıştır. Metodun validasyonu; kesinlik,tekrarlanabilirlik, tekrarlanabilirlik limiti, tekrar üretilebilirlik, tekrar üretilebilirlik limiti, doğruluk,kalibrasyonun doğrusallığı, geri alım gibi kriterler ile gerçekleştirilmiştir. Kalibrasyon eğrisi, 0,2-40 mg/kgaralığında lineer olarak bulunmuştur. Örneklerden geri alım %97,3-100,2 arasındadır. Tekrarlanabilirlikdeğerleri, iki konsantrasyon için sırasıyla 1,89 (matrix+24 ppm) ve 3,65 (matrix+200 ppm), tekrar üretilebilirlikdeğerleri ise 3,951 (matrix+24 ppm) ve 3,456 (matrix+200 ppm) olarak belirlenmiştir. Dolayısıylatekrarlanabilirlik ve tekrar üretilebilirlik limiti değerleri kabul edilebilir sınırlar içerisindedir. Doğruluk sırasıyla0,015 (matrix+24 ppm) ve 0,004 (matrix+200 ppm), kesinlik 0,039 (matrix+24 ppm) ve 0,006 (matrix+200ppm), birleştirilmiş belirsizlik sırasıyla 0,041 (matrix+24 ppm) ve 0,007 (matrix+200 ppm), genişletilmişbelirsizlik (%95 güvenle; k=2) 0,082 (matrix+24 ppm) ve 0,014 (matrix+200 ppm) olarak bulunmuştur.Çalışmamızda, toplam 102 adet numunede en yüksek nitrat oranı, 3.486 mg/kg ile ıspanakta görülmüştür.Ispanağı izleyen marul (2.825 mg/kg), daha düşük nitrat içeriği gösterirken, sırayla baş salata (1.985 mg/kg) verokada (1.870 mg/kg) daha düşük konsantrasyonlarda nitrat tespit edilmiştir. Sonuçlar, sebze üreticileri ve günlükdiyetimizdeki nitrit ve nitratın insan sağlığı üzerindeki etkileri üzerine araştırmalar için vücuda alım seviyelerinintahmin edilmesinde faydalı olabilecektir. Ayrıca çalışmada analizi yapılan sebzelerdeki nitrat oranlarının,Akdeniz bölgesinde azotlu gübre kullanımının yüksek olduğunun göstergesi olup, fakat insan ve hayvan sağlığıaçısından bir sorun oluşturmayacağını göstermiştir.