Jeopolitik Bir Faktör Olarak İngiltere’nin Azerbaycan Çıkarlarında Ermenistan (1917-1919)

Abstract

İngiltere’nin Azerbaycan’daki jeopolitik çıkarları ve genel olarak Kafkasya politikası, tarihi Doğu meselesinin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Tarihsel olarak her büyük gücün kendi emperyalist politikasını sürdürmek için çeşitli bahaneler ve faktörler kullandığı yadsınamaz bir gerçektir. Bu faktörler, dünyadaki güncel olaylarda büyük güçlerin jeopolitik çıkarlarında gözlemlenebilir. XX. yüzyılın başında Ermeniler, İngiltere’nin hem Osmanlı coğrafyasında hem de Güney Kafkasya’da jeopolitik çıkarlarının peşinde koşmasındaki ana faktörlerden biriydi. İngiltere’nin önceliği Kafkasya’daki çeşitli etnik ve dini gruplar arasında hangi ulusun Türklere ciddi şekilde direnebileceğini belirlemekti. Osmanlılara Türk oldukları için sempati duyan Azerbaycan Türklerine güvenmemekteydiler. Buna karşılık Azerbaycan Türkleri, İngilizlerin Ermenilere yaptığı yardım konusunda çok endişeliydiler. Bu yardım Ermeniler tarafından Azerbaycanlıları rahatsız etmek için bile kullanılmıştır. Ermenilerin bu davranışları, İngiliz hükümetinin açıkça İslam karşıtı bir politika izlediğine dair kamuoyu oluşturmuşlardır. Bu çalışmada İngiltere, Ermeni sorununun ve onun yayılmacılığı da dahil olmak üzere ulus ötesi sorunlarının ortaya çıkmasında kilit bir rol oynadığını, Güney Kafkasya’daki jeopolitik çıkarlarında Ermenileri ana araç olarak kullandığına dair bilgiler ele alınmıştır.