DÎVÂNU LUGÂTİ’T-TÜRK‘TE AŞK VE SEVGİLİYE DAİR KAVRAMLARDA KULLANILAN METAFORİK UNSURLAR

Abstract

Metaforların oluşturulmasında ve çözümlenmesinde kültür önemli bir yer\rtutmaktadır. Geçmiş dönem eserlerinde oluşturulmuş metaforların tespiti ya\rda oluşturulan bir metaforun günümüzde çözümlenebiliyor olması kültürel\rdevamlılıkta bütünlüğün önemli bir göstergesidir. Çalışmamızda, Dîvânu\rLugâti't-Türk (DLT) ’de konumuz olan aşk ve sevgiliye dair yazılmış şiirlerde\roluşturulmuş metaforlar ile aşkın ve sevgilinin yüceltilmiş, insanüstü\rboyutlara taşınmış olduğu tespit edilmiştir. Eserde aşk ve sevgiliye dair\rzorlukların anlatılması dağlar, aşk acısı, gözyaşı, ciğer yarası ile\rilintilendirilmiş ve aşk bir tuzak olarak metaforize edilmiştir. Aşkın acı verici\ryanı, sevgilinin iyileştirici rolü, aşkın büyü, sevgilinin büyücü olması\rşeklinde anlatılmıştır. Şiirlerde oluşturulan bu metaforik anlatımlar,\rgünümüz Türk kültür ve düşünce dünyasında kolayca karşılık bulabilecek\rdüzeydedir. Gerek meteforun oluşturulması, gerekse çözümlenmesi\rkonusunda kültürel belleğin etkisi dikkate alındığında; aşk ve sevgili\rkonularında Türklerdeki bilişsel kodların değişmeden bugüne kadar ulaştığı\rgörülmektedir.