TÜRKİSTAN’DA PAMUK ÜRETİMİNDE YAŞANAN GELİŞMELERİN DIŞ BASINA YANSIMALARI (1860- 1915)

Abstract

Rusya, XIX. yüzyılın başlarından itibaren Türkistan’ı askeri ve politik hedefleri doğrultusunda başta İngiltere olmak üzere dış devletlere karşı bir silah olarak kullanmıştır. Bölgenin stratejik önemi ve siyasi istikrarsızlığı, Rusya’nın bölgede aktif bir politika uygulamasında etkili olmuştur. Rusya, bu süreçte bölgeyi tamamıyla kontrolü altına almak ve sömürgeleştirmek doğrultusunda bir politika uygulamıştır. Türkistan’da üretilen pamuk ise Rus sömürgeciliğinin önemli bir parçasını oluşturmuştur. Amerikan pamuğuna olan bağlılığından kurtulmak isteyen Rusya için Türkistan’daki pamuk önem kazanmıştır. Özellikle 1860’lı yıllardan itibaren Türkistan’daki pamuk üretimini arttırmak doğrultusunda bir politika uygulayan Rusya, Türkistan’daki ekilebilir alanların tamamının pamuk üretimine ayrılmasını istemiştir. Türkistan’ın tahıl ihtiyacının Rusya’dan karşılanması sağlanarak ekili pamuk arazileri arttırılmış, Amerika’dan getirilen tohum ile pamuk üretimi gerçekleştirilirken yerli pamuk çeşitleri de azalmıştır. Rusya’nın pamuk üretimini arttırmak adına sulama sistemini geliştirerek sulanabilen arazi miktarını arttırmak yerine ekilebilir tüm araziyi pamuk üretimine ayırmak doğrultusunda uyguladığı politikası, Türkistan’ın kendine yetebilen bir bölge olma özelliğini kaybetmesine yol açmıştır. Çalışmamızda, Türkistan’da Rus sömürgeciliğinin bir parçası olarak pamuk üretiminde yaşanan gelişmeler ve bu gelişmelerin Türkistan halkına olan yansımaları ele alınmıştır.