TÜRKİYE’DE ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ SÜRECİ İLE BİRLİKTE TEK BAŞINA İKTİDAR OLAN PARTİLERE YÖNELİK GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunu takip eden ilk yıllarınardından 1946 yılına kadar tek parti iktidarı hâkim olmuştur. Yenikurulan ülkenin sosyal, ekonomik ve siyasal dönüşümü tek partitarafından düzenlenmiştir. 1946 yılı ile birlikte çok partili hayata geçiş,çoğulcu demokrasinin siyasal alanda işlemesini sağlamıştır. Bu süreçtensonra Türk siyasal hayatında 2000’li yıllara kadar siyasal iktidaralanında tek parti ve koalisyon hükümetleri görülmüştür. Koalisyondönemleri genelde siyasal istikrasızlık ile birlikte anılmıştır. Bu durumsiyasal destek toplamada her zaman bir araç olarak kullanılmış ve siyasaliktidarın parçalı yapısı bir tehdit olarak görülmüştür. Tek başına iktidarkurabilen partiler Demokrat Parti, Adalet Partisi, Anavatan Partisi veAdalet ve Kalkınma Partisidir. Tek başına iktidar olan partiler, farklıtoplumsal dönemlerin siyasi yansımaları olsalar da ortak dönemsel veideolojik koşullar çerçevesinde var olmuştur. Bu ortak noktalar Türktoplumsal ve siyasal yapısı hakkında da ipucu vermektedir. Bu nedenleçalışmada bu dört siyasal partinin kurulma ve iktidar olma süreçlerineyönelik bir değerlendirme yapılarak tek başına iktidar olmanın ortakyönleri ortaya konulmuştur. Çalışmada literatür taraması yapılaraktarihsel bir süreç değerlendirmesi yapılmıştır. Sonuç olarak tek başınaiktidar olan partilerin aslında toplumsal taban, ideoloji ve dönemselkoşullarında ortak noktalar olduğu düşüncesi hakim görüş olarak ilerisürülmüştür.