Türkiye'de stratejik yönetim uygulamalarının başarı düzeyine etkisi: Kamu üniversitelerinde bir araştırma

Abstract

Bu tez çalışmasında Türkiye'deki kamu üniversitelerinde stratejik yönetim uygulamaları ele alınmış olup bu uygulamaların üniversitelerin başarı düzeyine olan etkileri incelenmiş ve analiz edilmiştir. Bu doğrultuda oluşturulan hipotezler, dış çevre ve iç çevre analizleri ile birlikte stratejik yönetim süreçlerinin, üniversitelerin performanslarını pozitif yönde etkileyecekleri varsayımı üzerine kurulmuştur. Araştırmanın amacı; devlet üniversitelerinde stratejik yönetim uygulamaları ve stratejik plan çalışmaları konularına açıklık getirmek, stratejik yönetim süreçlerinin ne ölçüde uygulandığı, bu süreçlerin üniversitelerin başarı düzeylerine, performanslarına etkilerinin neler olduğunu geliştirilen modelle test ederek, çıkan sonuçlara göre somut önerilerde bulunmaktır. Türkiye'de 2023 yılı itibariyle 206 üniversitenin olduğu, bunlardan 129'unun kamu üniversitesi, 77'sinin vakıf üniversitesi olduğu bilinmektedir. Türkiye'de kamu üniversitelerinde 2022-2023 eğitim öğretim döneminde çalışanlardan stratejik plan hazırlama komisyonlarında bulunmuş komisyon üyelerinin sayısı 2580'dir. Yine 129 kamu üniversitelerinin strateji geliştirme daire başkanlıklarında görev yapan idari personel sayısının 1860 olduğu bilinmektedir (YÖK, 2023). Araştırmanın anakütlesini, komisyon üyeleri ile daire başkanlıklarında görev yapan idari personel oluşturmaktadır. Bu çalışmada kamu üniversitelerinde stratejik yönetim uygulaması çalışmalarında görev almış, rastlantısal olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak online anket uygulamasına katılan 400 akademik ve idari personelin anket cevapları çalışmanın veri seti olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada varyans temelli yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Etki büyüklük değerlerine bakıldığında; dış ve iç çevre analizinin stratejik uygulama sürecinin 4 boyutu üzerinde düşük etki büyüklüğüne sahip olduğu, kurumsal performans başarı düzeyi üzerinde stratejik planlama ve stratejik esnekliğin yüksek etkiye, stratejilerin kontrolünün orta etkiye, stratejilerin uygulanması, dış çevre analizi ve iç çevre analizinin düşük etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Çıkan sonuçlara bakıldığında 22 hipotezden sadece 3 hipotezin desteklenmemiş olduğu, diğer hipotezlerin desteklendiği sonucu çıkmıştır. Buradan hareketle Türkiye'deki kamu üniversitelerinin stratejik yönetim uygulamalarının başarı düzeyine etkisinin olumlu olduğu sonucuna varılmıştır.The scope of this paper is to investigate strategic management practices in public universities in Turkey, and analyze their effects on the level of success of these universities. The hypotheses in this study, along with their internal and external analyses, were formulated based on the assumption that "the strategic management practices positively affect the performance of the public universities". The goal of the study is to draw attention to the significance of strategic management practices and strategic planning in the subject universities, and offer suggestions based on metrics derived by analyzing whether such practices were applied, and if applied, the level of which they were applied in the management practices of these universities. As of 2023, there are 206 universities in Turkiye. 129 of these universities are public and 77 of them are private non-profit institutions. In 2022-2023 academic year there were 2580 commission members in public universities who worked on strategic planning. Also, in the same academic year, 1860 administrative personnel employed at strategic planning departments (Council of Higher Education, 2023). The subjects evaluated in this study are mainly those who took part in administrative duties. In this paper, 400 academic and administrative personnel were studied using non-random sampling methods using data collected using online surveying. The study utilized variance based structural equivalence model to statistically analyze the sample population. Based on the effect magnitude, it was deducted that: 1. The internal and external environmental analysis has low impact on the four (4) dimensions of the strategic implementation process. 2. Strategic planning and strategic elasticity have high impact on institutional performance level. 3. Control of the strategies has moderate impact on institutional performance level. When the results of this study were examined, it was observed that only 3 of the 22 hypotheses tested were refuted. This observation suggests that the strategic management practices in public universities in Turkiye, has favorable effects on the level of success of these universities.