KLASİK ÜSLUP TEMSİLCİSİ BİR 17. YÜZYIL ŞAİRİ: İFFETÎ VE DÎVÂN’I

Abstract

Yaklaşık altı asırlık bir döneme hitap eden klasik Türk edebiyatı geleneğinde yazmış olduğu eserlerle ismini ölümsüzleştiren sayısız şair yetişmiştir. Bunlardan biri de 17. yüzyılda klasik üslup temsilcilerinden biri olan İffetî’dir. Edirne’de doğan şairin asıl adı, Ahmed’dir. Eğitimini tamamladıktan sonra Edirne’deki çeşitli medreselerde müderrislik görevlerini müteakip sırasıyla Kütahya, Lefkoşa ve Belgrat kadılıklarında bulunmuş ve 1712 yılında da vefat etmiştir. Biyografik kaynaklarda bir hayli makbul bir şair, zarif ve marifet ehli biri olarak tanıtılan İffetî’nin eldeki tek eseri, Dîvân’ıdır. Şimdilik bilinen tek nüshası Milli Kütüphanede “06 Hk 1293” arşiv numarasıyla kayıtlı olan mürettep hâldeki bu Dîvân, dokuz farklı nazım şekliyle yazılmış toplam 495 adet manzumeyi ihtiva etmektedir. Büyük çoğunluğu gazel formunda olan ve hepsi aruz vezniyle tanzim edilen bu manzumelerde daha çok âşıkane ve rindane duygular terennüm edilmiştir. Klasik edebiyatın künhüne vakıf bir şairin kaleminden sadır olan ve teknik yönden sağlamlıklarıyla dikkatleri çeken söz konusu manzumelerin en bariz ortak özelliği samimi bir edayla, külfetten uzak ve sade bir dille kaleme alınmış olmalarıdır. Bu çalışmada önce temsil ettiği edebî geleneğin başarılı bir temsilcisi olan İffetî’nin hayatı hakkında biyografik kaynaklarda verilen bilgiler derli toplu bir hâle getirilmiştir. Ardından bilinen tek eseri olan Dîvân’ının şekil ve muhteva özellikleri hakkında birtakım değerlendirmelerde bulunulduktan sonra manzumelerinden bazı örneklere yer verilmiştir.