Reform sürecindeki avrupa’da dogmatik sınırlamadan dinin dışına çıkan dünyaya geçişte bilimin yükselişi

Abstract

Öyle görünüyor ki, bilimsel araştırmanın yapılmasını engelleyici veya cesaret kırıcı işlevleri bakımından, Batı Hristiyanlığında; Roma Katolikliği, Lutherizm ve Kalvinizmden başka dogma bulunmamaktadır. Yine de bu üç mezhep içinde büyük bilimadamlarına rastlamak olasıdır. Her üç mezhebin iman ikrarı, doğayı tefekküre dalmanın dimağı Tanrıyı düşünmeye sevk edeceği, yaratıcının her şeyi yaratan bir kudret olarak farkına varılacağı içeriğine sahiptir. Diğer taraftan ise, genel bir uyarı sürekli olarak yinelenmektedir: Doğa ile yakından ilgilenmek, ister istemez, kişiyi Tanrıyı anmaktan koparacaktır. Orta Çağlarda zihnin doğadaki olgular üzerinde eğitilmesi, yalnızca, ruhani gerçeklerin betimlenmesi maksadına odaklaşmış olduğu için, bilimsel araştırmanın gerektirdiği bir tutumu oluşturmuş değildi. Tabiatın bilimsel araştırmalara konu edildiği hallerde, daima, dine yararlı olması gerektiği tavsiye edilmekteydi.