Türkiye'de para arzı ve faizin makroekonomik aktiviteye etkisine farklı bir yaklaşım: Fourier VAR modeli

Abstract

ÖZET TÜRKİYE'DE PARA ARZI VE FAİZİN MAKROEKONOMİK AKTİVTEYE ETKİSİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM: FOURIER VAR MODELİ DAMLA DUMAN Yüksek Lisans, İktisat Ana Bilim Dalı Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Alperen AĞCA Eylül 2024, 115 sayfa Birçok ülkenin amacı ekonomik büyümeyi istikrarlı bir şekilde sürdürmektir. Ekonomik büyüme ise birçok değişkenden etkilenmektedir. Bu sebeple bu çalışmanın amacı Türkiye için ekonomik büyümeye etki eden değişkenleri analiz etmektir. Bu nedenle faiz ve para arzının ekonomik büyümeye olan etkisi araştırılmıştır. Çalışmada kullanılan veriler aylık olarak 1986 ve 2022 yılları arasını kapsamaktadır. Çalışmada analiz için öncelikle doğrusal ve trigonometrik yapıya sahip Fourier birim kök testleri yapılmıştır. Birim kök testleri sonrasında, VAR (Vector Autoregresive) ve doğrusal olmayan Fourier VAR modeli ile etki tepki analizleri yapılmış; son olarak değişkenler arasında geleneksel Granger nedensellik ve Fourier Granger nedensellik sınamaları yapılmıştır. Çalışmanın ampirik bulguları Doğrusal ve Fourier analizde farklılık göstermektedir. Doğrusal Granger nedensellik sonucunda, ekonomik büyümeden para arzına nedensel ilişki yoktur. Fourier Granger nedensellik sonucunda ise ekonomik büyümeden para arzına ilişki vardır. Doğrusal ve Granger nedensellik sonucuna göre para arzından ekonomik büyümeye nedensel ilişki vardır. Faizden para arzına ilişki Fourier ve Granger nedensellik testlerinde bulunmuştur. Para arzından faize nedensel ilişki ise sadece doğrusal Granger nedensellik testine göre bulunmuştur. Faizden ekonomik büyümeye nedensel ilişki ise Doğrusal Granger nedensellik testi ve Fourier Granger nedensellik testinde doğrulanmıştır. Ekonomik büyümeden faize nedensel ilişki doğrusal Granger nedensellik testine göre bulunurken Fourier Granger nedensellik testine göre ise ekonomik büyümeden faize nedensel ilişki bulunamamıştır.ABSTRACT A DIFFERENT APPROACH TO THE EFFECT OF MONEY SUPPLY AND INTEREST RATE ON MACROECONOMIC ACTIVITY IN TURKEY: FOURIER VAR MODEL DAMLA DUMAN Master Thesis, Department of Economy Advisor: Assist. Prof. Alperen AĞCA September 2024, p. 115. In many countries, the aim of the countries is to maintain and expand economic growth in a stable manner. Economic growth is affected by many variables. For this reason, the aim of this study is to analyze the effects of interest rate and money supply on economic growth, which have significant effects on economic growth for Turkey. The data used in the study cover the period between 1986 and 2022 monthly. In the study, Fourier unit root tests with linear and trigonometric structure were first performed for the analysis. After the unit root tests, impulse response analyses were performed with VAR (Vector Autoregressive) and non-linear Fourier VAR models; finally, traditional Granger causality and Fourier Granger causality tests were conducted between the variables. The results of the study differ in linear and Fourier analyses. As a result of linear Granger causality, there is no causal relationship between economic growth and money supply. As a result of Fourier Granger causality, there is a relationship from economic growth to money supply. According to linear and Granger causality results, there is a causal relationship from money supply to economic growth. The relationship from interest rate to money supply was found in Fourier and Granger causality tests. The causal relationship from money supply to interest rate is found only according to the linear Granger causality test. The causal relationship from interest rate to economic growth is confirmed by the linear Granger causality test and Fourier Granger causality test. The causal relationship from economic growth to interest rate is found according to the linear Granger causality test. According to the Fourier Granger causality test, there is no causal relationship from economic growth to interest rate.