BİR EKOL OLARAK ABDULLAH b. MES’ÛD

Abstract

Bu araştırmamızda İbn Mesû’d’un sadece hukuki kişiliği, fakihliği, Hanefi fıkhının oluşumuna temel teşkil eden reyi kullanmadaki ustalığı ve bu çerçevede tespit edilen genel prensipleri üzerinde durulacaktır. İbn Mesû’d’un hüküm vermede sahabeyle olan ihtilaflarına ve ittifaklarına ve nev-i şahsına münhasır olan fetvalarına ayrıntılarıyla yer verilmeyecektir. Ancak nev-i şahsına münhasır olan fetvalarına rey metodunu kullanırken konu gereği yer verilecektir. Tam adı; Ebû Abdirrahmân Abdullah b. Mes’ûd b. Gâfil b. Habîb el- Hüzelîdir. Sahabenin ilk Müslüman olanlarındandır. İbn Mes’ûd ve annesi Ümmü-Abd, Rasulullah (s.a.v)’in evine çok yakın oturmuşlardır. İbn Mesûd’un hukuki kişiliğinin oluşmasında en etkili unsur Kur’an-ı Kerim ve sünnettir. O birçok ayetin nerede ve hangi husus hakkında nazil olduğuna şahit olmuştur. İbn Mesû’d fetva verirken her zaman sahih olan nakle (Kur’an ve sünnete) önem ve öncelik vermiştir. İbn Mes’ud kendi reyini kullanırken; “bunu kendi reyimle söylüyorum, doğru ise Allah’ın bir ikramıdır, yanlış ise benden ve şeytandandır,” demektedir. İbn Mesû’d’un fıkıhta tartışmasız bir yere sahip olduğunu Ebû Hanife şu sözleriyle ifade etmektedir: “Hammad Zührî’den, İbrahim de Salim’den daha fakihtir. İbn Ömer’in sahabelik fazileti varsa Esved’in birçok özelliğe sahiptir. Abdullah b. Mes’ud’a gelince orada dur, çünkü o Abdullahtır.