500 numaralı Afyon Karahisâr-ı Sâhip Sancağı Şer'iyye Sicili'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Abstract

Şer'îyye sicilleri tarihin ana kaynaklarından bir tanesidir. İçerdiği belge çeşitliliği ve zenginliği bakımından tarih araştırmacılarının dikkatini çekmiştir. Tarihi bir vak'ayı ya da bir sorunu çözmek için ipucu aranan vazgeçilmez kaynaklar arasında yer almıştır. 500 numaralı Afyon Karahisâr-ı Sâhip Şer'iyye Sicili Defteri, dönemin sosyal, hukuki ve ekonomik yapısına ışık tutan zengin kayıtlar içermektedir. Belgelerde yer alan davalar, taraflar arasındaki ilişkileri ve mahkemenin rolünü ayrıntılı olarak ortaya koymaktadır. Ayrıca sicil, bölgedeki esnaf faaliyetlerinden aile meselelerine kadar geniş bir yelpazede veri sağlamaktadır. İncelenen kayıtlar, Osmanlı vilayetlerinde şer'î düzenin işleyişi hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Hazırlamış olduğumuz bu yüksek lisans tezi H.1054-1055 / M. 1644-1645 yıllarına ait 500 numaralı Afyon Karahisâr-ı Sâhip Şer'îyye Sicili'nin günümüz Türkçesine çevrilerek tanıtılması ve içinde yer alan belgelerin konu ve muhteva bakımından değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Bu süreçte belgeye sadık kalıp sistematik bir çözümleme yaparak doküman analizi yöntemini de kullanmak suretiyle verileri bilimsel araştırmaya kazandırdık. Böylece hem tarihî metnin araştırmacıların kullanımına açılmasını sağladık hem de dönemin sosyal, hukukî ve idarî yapısına dair verilerin sağlıklı bir biçimde değerlendirilmesine imkân sunduk. Ortaya çıkan bu çalışma ile şehir tarihçiliğine bir nebze de olsa katkı sağladığımızı düşünüyoruz.Sharia records are one of the main sources of history. It has always whetted the appetite of history researchers due to the variety and richness of the documents it contains. It has become one of the indispensable sources from which clues are sought to solve a historical event or a knot. This registry book contains rich records that shed light on the social, legal and economic structure of the period. The cases in the documents reveal in detail the relationships between the parties and the role of the court. In addition, the registry provides data on a wide range of issues from tradesmen's activities in the region to family matters. The examined records provide important clues about the functioning of the sharia order in the Ottoman provinces. This master's thesis we have prepared consists of translating the Afyon Karahisâr-ı Sâhip Record of Sharia Numbered 500 from 1644-1645 AD into modern Turkish and evaluating the documents in it in terms of subject and content. In this process, we remained faithful to the document and made a systematic analysis, using the document analysis method to bring the data into scientific research. Thus, we both made the historical text available to researchers and provided the opportunity to evaluate the data regarding the social, legal and administrative structure of the period in a healthy way. We think that we have contributed to urban historiography to some extent with this study.