Reform çağı öncesi avrupa’sında ussal ekonomik etkinliğin belirtileri

Abstract

Büyük keşifler, eski yolların terk edilerek yenilerinin açılması, Akdeniz yerineAtlantik seyrinin yeğlenmesi, yenidünyadan getirilen kıymetli madenlerin muazzam miktarı,bunların hepsi ticaret devrimine yol açmıştır. On beşinci asrın yatırıma yönelik iş fırsatlarımuazzam derecede artmış, hemen her türden borçlanma yaygınlaşmış, denizciliksigortaları yaygınlaşmış, özel ve kamu borçlanmalarda büyük artışlar görülmüş, gemimülkiyetine ve çeşitli şirket sermayelerine katılım hızlanmıştır. Büyük kentlerdedevredilebilir tahvil ve hisse senetleri alınır satılır olmuştur. Büyük tüccarlar, şirketinyönetimine hiç katılmaksızın, en küçük parasını dahi her yerde sermayeye dönüştürebilmeolanağına kavuştuğu gibi, kârların dağıtılmasını beklemekle yetinmiştir. Fiyat yükselişleriİspanya, İtalya ve Fransa’da baş göstermiş, zirvesine ise İngiltere’de ulaşmıştır. Fiyatdevrimi, para olarak da kullanılan kıymetli madenler stokundaki artışın bir sonucu olarakortaya çıkmıştır. Oysa kilise hukukçuları ve vaizleri, bir kimsenin ticarette ulaşacağıkazancın ancak diğerlerinin zarara uğratılmasıyla olanaklı olduğunu, kendisi bir tüccardahi olsa aldığı fiyattan daha yükseğine satmaması gerektiğini, bu nedenden dolayı da,bütün ticari kazançların daima tüccarın çabalarının bedeline eşit olması gerektiğini, açıkçabildirmişlerdir. Kilise özel serveti savunmuştur ve tüccara kendi emeğinin bedeline denk birkârı elde etmesine izin vermiştir; fakat zenginliklere yol açan aşırılıkları tamamıylagünahkârlık olarak nitelendirmiştir. Ayrıca, verilen borçtan fazlasının alınmasını, olmayanbir şeyin satılması olarak görerek kendi içinde adaletsizliğe neden olduğunu, bu fazladanödemenin de adalete aykırı olduğunu bildirmiştir.