XVIII. Yüzyılda Derlenmiş Bir Musammat Mecmuası: Mecmûʻatü’l-Letâ’if (Milli Kütüphane “06 Mil Yz Cönk 163”)

Abstract

Şair kadrosu ve verilen eserler itibarıyla zengin bir birikime ve köklü bir geçmişe sahip olan klasik edebiyatın sahip olduğu bu zenginliğin ortaya çıkarılmasında önemli bir yere sahip olan mecmualar üzerinde son yıllarda yapılan çalışmaların sayısı oldukça artmıştır. Bu çalışmalar neticesinde farklı türlerde örnekleri gün yüzüne çıkarılan mecmualar dil, şekil ve muhtevaları bakımından çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulmuştur. Bu sınıflandırmalar arasında yer alan ve belli bir ortaklığın esas alınarak oluşturulduğu mecmua türlerinden biri de musammat tarzındaki şiirleri ihtiva eden musammat mecmualarıdır. Klasik Türk edebiyatında örneklerine az rastlanan musammat mecmualarından biri de Milli Kütüphanede “06 Mil Yz Cönk 163” arşiv numarasıyla kayıtlı olan mecmuadır. Eser, her ne kadar kütüphane katoloğuna Cönk adıyla kaydedilmiş olsa da muhtevası itibarıyla cönk şeklinde ciltlenmiş bir musammat mecmuasıdır. 1136/1723-24 yılında tertip/istinsah edilen mecmuanın mürettibi/müstensihi belli değildir. İsminin Mecmûʻatü’l-Letâ’if olduğu düşünülen ve toplam 119 varaktan müteşekkil olan mecmuada 46 farklı şair tarafından kaleme alınan 133 adet manzume yer almaktadır. Bu manzumeler tahmis, tesdis, müseddes, muhammes, terkib-i bend, rubai, tesmin, müsemmen ve muaşşer nazım şekilleriyle kaleme alınmıştır. Bu çalışmada mecmuaların tasnifi ve musammat mecmualarına örnek teşkil eden bazı mecmuaların tanıtımı yapıldıktan sonra; Mecmûʻatü’l- Letâ’if adlı musammat mecmuasının sahip olduğu şekil ve muhteva özellikleri üzerinde birtakım değerlendirmelerde bulunulacaktır. Çalışmanın sonunda ise mecmuada yer alan şiirlerin ilk ve son bendlerine yer verilecektir.