İngiliz konsolosluk raporlarında Port Said Limanı (1886-1914)

Abstract

Konsolosluk raporları araştırmacılar tarafından sık sık başvurulan tarihi belgelerdir. Zira çeşitli şehirlerle ilgili, farklı devletlere ait konsolosluk raporları birçok bilimsel araştırmaya konu olmuş ve araştırmacılar tarafından tahlil edilmiştir. Buna rağmen, yapılan literatür taramasında, Port Said gibi stratejik öneme sahip bir şehirle ilgili bu tarz bir bilimsel çalışma tespit edilememiştir. Oysaki faaliyete geçtiği günden beri önemli bir ticari güzergâh olan Süveyş Kanalı'nın Akdeniz tarafından girişi konumundaki Port Said Limanı ve şehri stratejik bir bölgedir. Bu minvalde Port Said'le ilgili 1886-1914 yılları arasında yazılmış olan 27 adet İngiliz konsolosluk raporu incelenmiş ve doküman analizi yöntemiyle yorumlanmıştır. Genelde iki ana bölümden oluşan raporların sadece Port Said Limanı'yla ilgili verileri çalışmamızın merkezine koyulmuştur. 1892 ve 1913 yıllarıyla ilgili raporlara ulaşılamamış; dolayısıyla bu raporlar görmezden gelinmiştir. İlgili yıllar arasında Port Said Limanı'nda gerçekleşen ticaretin verileri ithalat, ihracat, yeniden ihracat, transit geçiş ve raftieh belgeli ticaret şeklinde ayrı ayrı ele alınıp analiz edilmiştir. Böylelikle 1886-1914 yılları arasında Port Said Limanı'nda gerçekleşen ticaretin hacmi tespit edilmeye çalışılmış, ithalatı ve ihracatı yapılan ürünler belirlenmiş ve milletler bazında kıyaslamalar yapılmıştır. Raporlardan elde edilen veriler incelendiğinde Port Said'deki ticaretin yıllara göre büyük bir artış gösterdiği tespit edilmiş ve İngilizler gibi bazı milletlerin buradaki ticarette daha faal olduğu görülmüştür. Ayrıca bazı ürünlerde rekabet yaşandığı ve deve kuşu tüyünden sanat eserlerine kadar çok farklı ürünlerin ithalat-ihracatının yapıldığı anlaşılmıştır. Öte yandan petrol, kömür, pamuk ve sigara gibi bazı ürünlerin ithalat ve ihracat anlamında diğer ürünleri geride bıraktığı sonucuna varılmıştır.Consular reports are historical documents frequently examined by researchers. Reports from consuls of various states regarding different cities have been the subject of many scholarly studies and have been analysed by researchers. However, a review of the literature reveals that no such academic study has been identified concerning a strategically important city like Port Said. On the other hand, Port Said, located at the Mediterranean entrance of the Suez Canal—which has been a significant commercial route since it began operating—is indeed a strategic region. In this context, 27 British consular reports written between 1886 and 1914 about Port Said were examined and interpreted using the document analysis method. The reports, which generally consist of two main parts, were analysed only in terms of the data related to the Port of Port Said. Reports from the years 1892 and 1913 could not be accessed and were therefore excluded from the study. Trade data from the Port of Port Said during the relevant years were analysed under the categories of import, export, re-export, transit trade, and trade with raftieh permits. In this way, the study aimed to determine the volume of trade at the Port of Port Said between 1886 and 1914, identify the imported and exported goods, and make comparisons based on nationalities. The data obtained from the reports show that trade in Port Said increased significantly over the years, and that certain nations, such as the British, were more active in the region's commerce. It was also observed that there was competition in the trade of some products, and that a wide range of goods—from ostrich feathers to works of art—were imported and exported. Furthermore, it was concluded that certain goods, such as petroleum, coal, cotton, and cigarettes, surpassed others in terms of import and export volume.