AKKOYUNLU SARAYINDA BİR BEGÜM YA DA MEHD-İ ULYÂ: SELÇUKŞAH BEGÜM

Abstract

Türk tarihinin birçok döneminde güç, iktidar, hırs üçgeninde hatunlar, begümler, kadın sultanlar bazen hükümdarın yanında taht kavgalarında, bazen de diplomatik siyasi krizler, divan ve hayır işlerinde aktif roller üstlenmişlerdir. Bu kadınlardan biri de sultan eşi ve annesi olarak Begüm, Mehd-i Ulya gibi adlandırmalar ile tarih kayıtlarında adı geçen Selçukşah Begüm’dür. XV.Yüzyıl İran ve Yakın Doğu tarihinde yaptıkları ile tarihin seyrini değiştirmeyi başarmış gerçek kadın figürlerden biridir. Siyasi olarak istikrarın sağlanamadığı, devlet teşkilatının ve yönetim biçiminin oturtulmaya çalışıldığı bir dönemde önce sultan eşi daha sonra sultan annesi olarak Akkoyunlu yönetiminin merkezinde bulunmayı başarmıştır. Akkoyunlu sarayında yaklaşık 35 yıldan fazla bulunan Selçukşah Begüm, zaman zaman aldığı kararlar, uygulamalar ve entrikalarından dolayı bazı saray çevreleri tarafından istenmemiş hatta kaynaklarda musibet, felaket, sırtlan olarak adlandırılmıştır. Ancak aşiret reisleri başta olmak üzere bazı kesimler tarafından ise büyük itibar ve saygı görmüştür. Bu makalede, özelde Akkoyunlu Selçukşah Begüm’ün Akkoyunlu devlet yönetimindeki nüfuzu, eşi Uzun Hasan ve oğulları Halil ve Yakûb üzerindeki etkisi, saraydaki entrikaları, hırsı, şaibeli ölümü, hayırseverliği, tasavvufa olan yakınlığı ele alınırken, genelde ise Akkoyunlu saray yönetiminde değişen dengeler üzerinde begüm ve hatunların etkin rollerine incelenecektir.