ÜSKÜDAR VE KAYSERİ’DE İŞLENEN GAYR-I AHLAKİ SUÇLAR

Abstract

Üsküdar ve Kayseri 17. yüzyılın İlk Çeyreğinde farklı konumları, ekonomik ve kültürel\ryapıları ile yekdiğerinden farklı iki yerleşim yeri idi. Söz konusu zaman dilimi\riçerisinde Üsküdar payitahta komşu olması dolayısı ile merkezi konumda bulunmakta\ridi. Ayrıca Celali İsyanları sırasında İstanbul’a giriş kapısı görevi gören işlek bir\rmerkezdi. Bu durum Üsküdar’ın ekonomik ve kültürel anlamda hareketli bir yer\rolmasını sağlamıştır. Özellikle nüfus yönünden zenginleşen Üsküdar’da kurulan bekâr\rodalarının suçlara tesiri ve düzenlemiş oldukları işret meclislerinin varlığı Üsküdar’ı\rgayr-ı ahlaki davalar yönünden olumsuz manada zenginleştirmiştir denilebilir. Buna\rkarşın Kayseri Selçuklular zamanında başkent olmuş bir yerleşim yeri idi. 17.yüzyılın\rilk çeyreğinde ise merkezden uzak muhafazakâr yapısı ile dikkat çeken, doğu-batı\rkuzey-güney yönlerindeki ulaşım yolarının kesiştiği, kültürel ve ticari anlamdaki\rhareketlilik ile ön plana çıkmaktadır. Aynı zaman dilimi içerisinde farklı özellikleri ile\rdikkati çeken bu iki yerleşim yeri artıları ve eksileri ile suçların işlenme oranları ve\rdavaların mahkemeye yansımasında etkin rol oynamışlardır. Özellikle zina, fuhuş ve\rtecavüz gibi davalarda Kayseri mahkemesine yansıyan davalar Üsküdar’a oranla\rsınırlıdır. Özellikle kırsal kesimde ve muhafazakâr yapının etkili olduğu yerlerde gayrı\rahlaki davaların çeşitli etkenlerin varlığı sebebiyle –kültürel baskı, mahkemeye\rulaşmadaki maddi manevi güçlük, ekonomik yetersizlikler- davaların kadınlar\rtarafından mahkemeye daha az taşınabildiğini düşündürmektedir. Mahkemeye\rulaşımın daha zor olduğu yerlerde mahalle ileri gelenlerinin oluşturdukları ve Leslie\rPeirce’nin de bahsettiği “mahkeme öncesi mahkeme” gibi görev yapıp arabuluculuk\rsayesinde çözülmüş ve mahkemeye intikal etmemiş çok fazla dava olduğu\rbilinmektedir. Böylece çözüme kavuşturulan davaların mahkemeye ulaşmamış olma\rihtimali, mahkemeye yansıyan kayıtlarda oluşan azlığın bir diğer sebebi olabilir. Her\riki yerleşim yeri için farklı birçok etken karşılaştırmaya tabi tutulduğunda ortak olan\rnoktanın varlığı da göze çarpmaktadır. Mahalle kültürü ve bu kültürün suçlar\rüzerindeki denetiminin her iki yerleşim yerinde de geçerli olduğu görülmüştür.\rYapılan çalışmada her iki yerleşim yerinde işlenen suçlar ve bu suçların meydana\rgelmesindeki itekleyici ve engelleyici durumların tespitine çalışılacaktır. Böylelikle\rÜsküdar ve Kayseri mahkemelerine yansıyan davalar üzerinden toplumun nabzı\rtutulmaya çalışılacaktır.