Tuhfe Türüne Bilinmeyen Bir Örnek: Rüknî’nin İngilizce-Türkçe Manzum Sözlüğü (Lehce-i Lankıviç)

Abstract

Farklı türlerde kaleme alınmış birçok eseri bünyesinde barındıran Osmanlı edebî geleneğine zenginlik katan türlerden birisi de yabancı dil öğretimini önceleyen ve tuhfe olarak tesmiye olunan manzum sözlüklerdir. Bu edebî gelenekte önceleri Arapça ve Farsça dilleri için tanzim edilen ve bu ana damar üzerinden gelişimini sürdüren tuhfe geleneği; zamanla Osmanlı tebaasındaki Rumlar, Bulgarlar, Kürtler, Boşnaklar, Arnavutlar ve Ermenilerin dilleri ile bunlar dışındaki Fransızca ve Almanca gibi Batı dilleri üzerine yazılan eserlerle zenginlik kazanmıştır. Yapılan çeşitli ilmî çalışmalar neticesinde söz konusu dillerin öğretimine matuf vücut bulan eserlerden çeşitli numuneler gün yüzüne çıkarılmıştır. Yapılan inceleme ve araştırmalarla birlikte türünün farklı örneğini teşkil eden yeni eserler gün yüzüne çıkmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın konusunu da böyle bir gayret neticesinde varlığından haberdar olunan ve şimdiye kadar üzerinde herhangi bir bilimsel çalışma yapılmayan Lehce-i Lankıviç teşkil etmektedir. Manzum bir sözlük olan ve İngilizce-Türkçe şeklinde tanzim edilmesiyle şimdilik bilinen tek eser hüviyetine sahip olan Lehce-i Lankıviç, Rüknî mahlaslı bir şair tarafından 1281/1865 yılında telif edilmiştir. Toplam 360 beyitten müteşekkil olan eserde 1250 civarında İngilizce kelime veya ibarenin Türkçe karşılığına yer verilmiştir.Bu çalışmada tuhfe türüne farklı bir örnek teşkil eden Lehce-i Lankıviç’in şekil ve muhteva özellikleri üzerinde durularak çeviri yazılı metnine yer verilmiştir.