Şemsî Ahmed Paşa'nın Şeh-nâme-i Sultân Murâd adlı eserinin söz varlığı ve gramatikal dizini (1209-2416. beyitler)

Abstract

Şeh-nâme-i Sultân Murâd, döneminin birçok tarihi vakasına şahitlik etmiş bir devlet adamı olan Şemsî Ahmed Paşa tarafından yazılmış manzum bir tarihtir ve içeriğinde bahsi geçen dönemlere dair pek çok bilgiyi günümüze taşımıştır. Şeh-nâme-i Sultân Murâd, söz varlığı bakımından da önemli bir eserdir. Bu çalışmada, eserin 1209-2416. beyitleri incelenerek gramatikal dizini ortaya konulmuş ve söz varlığı incelenmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'de çalışmaya giriş yapılmış, ardından Şeh-nâme-i Sultân Murâd ve eserin müellifi Şemsî Ahmed Paşa hakkında bilgilere yer verilmiştir. İkinci Bölüm'de söz varlığı hakkında bilgi verilmiş ve eserin söz varlığı incelenmiştir. Söz varlığı Adlar, Fiiller, Sıfatlar, Zamirler, Zarflar, Edatlar, Bağlaçlar, Ünlemler, İkilemeler, Deyimler, Atasözleri, İlişki Sözleri (Kalıp Sözler) ve Arapça ve Farsça Yapılı Tamlamalar olarak 13 ana başlık altında sınıflandırılarak incelenmiştir. Bu incelemede toplam "3211" söz tespit edilmiştir. Üçüncü Bölüm'de, dizin yer almaktadır. Dizin, Gramatikal Dizin ve Özel Adlar Dizini olmak üzere iki kısım hâlinde ortaya konulmuştur. Özel Adlar Dizini de Kişi Adları Dizini, Yer Adları Dizini, Hanedanlık, Ulus ve Topluluk Adları Dizini, Dinî Adlar Dizini ve Eser Adları Dizini şeklinde sınıflandırılmıştır. Dizinlerde toplam "3377" madde başı mevcuttur. Dördüncü Bölüm'de bu çalışmadan elde edilen verilerin değerlendirildiği Sonuç ve çalışmanın hazırlanmasında faydalanılan kaynakların bulunduğu Kaynakça yer almaktadır.Şeh-nâme-i Sultan Murad is a verse history written by Şemsî Ahmed Pasha, a statesman who witnessed many historical events of his period, and has brought a lot of information about the periods mentioned in its content to the present day. Şeh-nâme-i Sultan Murad is an important work in terms of vocabulary. In this study, the 1209-2416 couplets of the work were examined and its grammatical index was revealed and its vocabulary was examined. The study consists of four parts. In the First Chapter, an introduction to the study is made, and then information about Şeh-nâme-i Sultan Murad and the author of the work, Şemsî Ahmed Pasha, is given. In the Second Chapter, information about the vocabulary is given and the vocabulary of the work is examined. Vocabulary is examined by classifying it under 13 main headings as Nouns, Verbs, Adjectives, Pronouns, Adverbs, Prepositions, Conjunctions, Interjections, Reduplications, Idioms, Proverbs, Relationship Words (Phrases) and Arabic and Persian Structured Phrases. In this review, a total of "3211" words were identified. The Third Chapter contains the index. The index is presented in two parts, the Grammatical Index and the Proper Names Index. The Proper Names Index is also classified as Personal Names Index, Place Names Index, Dynasty, Nation and Community Names Index, Religious Names Index, and Work Titles Index. There is a total of "3377" item heads in the directories. In the Fourth Chapter, there is the Conclusion, in which the data obtained from this study is evaluated, and the Bibliography, which contains the sources used in the preparation of the study.