Osmaniye halk kültüründe ölüm

Abstract

Ölüm, insanlar için hayat kadar önemli bir olgudur. Ölüm karşısında insan, kişinin kaybıyla oluşan manevi boşluğun giderilmesi için birtakım pratikler üretmeye çalışmıştır. Bu pratikler aynı zamanda ölümün bilinemez oluşunun yarattığı korku ve kaygılardan uzaklaşma gayesini taşımaktadır. Böyle düşünüldüğünde ölüm, tarihsel süreçte hem bireysel yaşamın hem de toplumsal süreçlerin yönlendirici ve itici kaynağı olmuştur. Bu çalışmada Osmaniye halk kültüründe ölüm ritüelleri, inançları ve uygulamaları ile ilgili araştırma yapılmıştır. Çalışmada konuyla ilgili yazılı kaynaklar taranmış, sözlü kaynaklardan elde edilen bilgilerle derlenip sınıflandırılmıştır. Tespit edilen inanış ve uygulamaların Eski Türk inanç sistemleriyle ilişkileri belirlenmiş, günümüzde olan uygulamalarla bağlantıları kurulmaya çalışılmıştır. Ayrıca Osmaniye'de son çeyrek yüzyılda gerçekleşen pandemi, deprem ve şehitlik gibi olağan dışı ölümler ile ilgili uygulamalar ve halk inanışlarının tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Bu çalışma sonucunda Osmaniye'de halk kültüründe ölüme ait inanış, pratik ve uygulamalarda Eski Türklerin ve İslam sonrası Türk kültürünün izleri ortaya çıkarılmış; modernleşmeyle birlikte değişen ölüm uygulamaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Osmaniye, ölüm, halk inanışı, folklor, pandemi, deprem, şehitlik.

Death is a phenomenon as important as life for people. In the face of death, people have tried to produce some practices in order to eliminate the spiritual void created by the loss of the person. These practices also aim to get away from the fear and anxiety caused by the unknowability of death. When considered in this way, death has been the guiding and driving source of both individual life and social processes in the historical process. In this study, research was conducted on death rituals, beliefs and practices in Osmaniye folk culture. In the study, written sources on the subject were scanned, compiled and classified with the information obtained from oral sources. The relations of the identified beliefs and practices with the Old Turkish belief systems were determined and their connections with the current practices were tried to be established. In addition, it was tried to determine the practices and folk beliefs related to unusual deaths such as pandemic, earthquake and martyrdom in Osmaniye in the last quarter century. As a result of this study, traces of the Old Turks and post-Islamic Turkish culture were revealed in the beliefs, practices and practices of death in folk culture in Osmaniye; It was tried to determine the changing death practices with modernisation. Keywords: Osmaniye, death, folk beliefs, folklore, pandemic, earthquake, martyrdo.