Kırılganlık ve dirençlilik kesişiminde Suriye uyruklu kadınların 6 Şubat depremlerine ilişkin deneyimlerinin incelenmesi: Osmaniye ili örneği

Abstract

Bu çalışma, geçici koruma kapsamındaki Suriyeli kadınların 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli depremlere ilişkin deneyimlerini, kırılganlık ve dirençlilik ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Savaş, zorunlu göç, toplumsal cinsiyet ve deprem afeti gibi olguların kesişiminde yer alan Suriyeli kadınların, afet sonrası süreçte psikososyal alanda yaşadıkları zorluklar ile geliştirdikleri bireysel ve kolektif dirençlilik stratejileri araştırmanın odağını oluşturmaktadır. Kuramsal çerçeve olarak, kadınların toplumsal konumlarına dayalı özgün deneyimlerini analiz etmeye olanak tanıyan Feminist Duruş Kuramı ile Kesişimsellik yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmanın verileri, Osmaniye ilinde yaşayan ve depremleri doğrudan deneyimlemiş dokuz Suriyeli kadınla yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır. Elde edilen nitel veriler, tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, katılımcıların afet sonrası süreçte ekonomik, mekânsal, fiziksel ve psikososyal alanlarda çok yönlü kırılganlıklar yaşadığını; bununla birlikte, karşılaştıkları çok katmanlı zorluklara rağmen çeşitli bireysel ve kolektif dirençlilik stratejileri geliştirdiklerini ortaya koymaktadır. Geçmişte yaşanan savaş ve göç temelli travmalar, bazı katılımcılar için mevcut kırılganlıkları artıran bir unsur olarak, bazıları için ise dirençliliği destekleyen bir deneyim olarak işlev görmektedir. Toplumsal cinsiyet normlarına dayalı bakım yükü, afet sonrası süreçte kırılganlığı derinleştiren bir etmen olarak ortaya çıkmakla birlikte; çocukların varlığı, aile içi dayanışma, manevi inançlar ve sosyal destek ağları gibi unsurlar, kadınların dirençlilik stratejilerini şekillendiren temel etmenler olarak öne çıkmaktadır. Bu bulgular doğrultusunda çalışma; savaş, göç ve afet gibi ardışık ve iç içe geçmiş kriz durumlarında kadınların hem kırılgan hem de dirençli özneler olduğunu görünür kılmakta; toplumsal cinsiyet duyarlı sosyal hizmet uygulamaları, aile danışmanlığı hizmetleri ve afet yönetimi politikalarına yönelik kapsayıcı öneriler geliştirmeyi hedeflemektedir. Anahtar kelimeler: Suriyeli kadın, deprem afeti, kesişimsellik, kırılganlık, dirençlilik.This study aims to analyze the experiences of Syrian women under temporary protection regarding the earthquakes centered in Kahramanmaraş, Türkiye, on February 6, 2023, in terms of vulnerability and resilience. The focus of research is on the individual and collective resilience strategies developed by Syrian women, who are at the intersection of phenomena such as war, forced migration, gender and earthquake disaster, with the difficulties they experience in the psychosocial field in the post-disaster period. As a theoretical framework, the Intersectionality approach with the Standpoint Theory, which allows the analysis of women's unique experiences based on their social positions, was adopted. The data of the study is based on semi-structured, in-depth interviews with nine Syrian women residing in Osmaniye, Türkiye who have directly experienced the earthquakes. The obtained qualitative data were analyzed using the thematic analysis method. The findings showed that the participants experienced multifaceted vulnerabilities in economic, spatial, physical and psychosocial areas in the post-disaster period; However, it reveals that they have developed a variety of individual and collective resilience strategies despite the multi-layered challenges they face. Past traumas related to war and migration function as a factor that increases current vulnerabilities for some participants, while serving as an experience that supports resilience for others. While the burden of care shaped by gender norms emerges as a factor that deepens vulnerability in the post-disaster process, factors such as the presence of children, family solidarity, spiritual beliefs, and social support networks stand out as key elements shaping women's resilience strategies. In line with these findings, the study; makes it visible that women are both vulnerable and resilient subjects in sequentiel and intertwined crisis situations such as war, migration and disaster; it aims to develop inclusive recommendations for gender-sensitive social work practices, family counseling services and disaster management policies. Keywords: Syrian women, earthquake disaster, intersectionality, vulnerability, resilience.